Ο συμπατριώτης μας από την Αγία Πετρούπολη, Φώτης Μουρατίδη, απεβίωσε...

 

Ο τιμημένος συμπατριώτης μας από την Αγία Πετρούπολη, ερευνητής , Επίτιμος Εργάτης του Ναυτικού, Επίτιμος Εργάτης του Ρωσικού Ναυτιλιακού Μητρώου, βετεράνος της ναυτικής αεροπορίας, βραβευμένος με το Πανρωσικό δημόσιο βραβείο «Υπερηφάνεια του Έθνους» (2021), συγγραφέας έργων αφιερωμένων στους Έλληνες της Ρωσίας και της Αγίας Πετρούπολης, των έργων «Έλληνες - Στρατηγοί και Ναύαρχοι του Ρωσικού Ναυτικού», «Έλληνες της Αγίας Πετρούπολης», Φώτης Ιβάνοβιτς Μουρατίδη, απεβίωσε.

Πέθανε στα 81α γενέθλιά του. Τι μοιραία σύμπτωση.

Φ.Ι. Μουρατίδη. Ένας εκπρόσωπος της εξόριστης ελληνικής γενιάς, για την οποία οι ιθαγενείς ακτές της Μαύρης Θάλασσας, το ιθαγενές Κουμπάν και η Υπερκαυκασία, μέσω της κακής θέλησης μιας ιδιοφυΐας και ενός τυράννου, απέκτησαν ξαφνικά τις νέες μορφές ελληνικών χωριών στο Καζακστάν, τα οποία με την πάροδο των ετών έχουν γίνει το σπίτι μας.

Εκεί, στην εξορία, σχηματίστηκε η λεγόμενη «Τρίτη Διεθνής», μια αδελφότητα και φιλία μεταξύ των λαών, υποδειγματικοί κανόνες ανθρώπινης αλληλεγγύης. Μια κοινωνία όπου ο άνθρωπος κρινόταν από τις ανθρώπινες ιδιότητές του, από τις πράξεις του, όπου η αχρειότητα, ανεξαρτήτως εθνικότητας, τιμωρούνταν με μια γροθιά στο πρόσωπο. Από αυτά τα μέρη, η σοβιετική πατρίδα απέκτησε πολλούς εξαιρετικούς γιους και κόρες της σοβιετικής πατρίδας, πιστούς στα ιδανικά της.

Τέτοιος ήταν ο Φώτης Ιβάνοβιτς Μουρατίδη. Ένας άνθρωπος με ιδανικά, με όνειρο να γίνει αξιωματικός του ναυτικού. Σύμφωνα με τους συμπατριώτες του, τον γιατρό Ακαδημαϊκό της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών Χρήστο Ταχτσίδη και τον Έλληνα γιατρό και δημόσιο πρόσωπο Παναγιώτη Ξαντόπουλο, ήταν παράδειγμα για τη νέα γενιά της δεκαετίας του 1960: ένας άνθρωπος εκπληκτικής ακεραιότητας, σεμνότητας και τιμής.

Φώτης Μουρατίδης Γεννήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 1945 στο Σουχούμι (Γεωργιανή ΣΣΔ, Αμπχαζία).

Τον Ιούνιο του 1949, ο πατέρας του, Ιβάν Φιλίπποβιτς Μουρατίδη, μαζί με χιλιάδες Σοβιετικούς Έλληνες, καταπιέστηκε και η οικογένεια εξορίστηκε στο Καζακστάν (το χωριό Ιλίτς στην περιοχή Πάχτα-Αράλσκι). Μετά την αποφοίτησή του από το λύκειο το 1963, ο Φώτης Μουρατίδη εισήλθε στην Ανώτατη Σχολή Αεροπορίας Κριβόι Ρογκ. Από το 1967, υπηρέτησε στη ναυτική αεροπορία στη Σεβαστούπολη. Βετεράνος της ναυτικής αεροπορίας, ο Φ.Ι. Μουρατίδη ζει στο Λένινγκραντ (Αγία Πετρούπολη) από το 1970. Από το 1989, εργάζεται στην Κεντρική Διεύθυνση του Ρωσικού Ναυτιλιακού Μητρώου Ναυτιλίας ως επικεφαλής τμήματος. Είναι Επίτιμος Εργαζόμενος του Ναυτικού και Επίτιμος Εργαζόμενος του Ρωσικού Ναυτιλιακού Μητρώου Ναυτιλίας.

...Το έργο της ζωής του έγινε η συλλογή πληροφοριών από αρχεία σχετικά με την εξαιρετική συμβολή των Ελλήνων στην ιστορία του Ρωσικού Ναυτικού και για εξέχοντα μέλη της ελληνικής κοινότητας στην Αγία Πετρούπολη. «Είμαι ένας ευτυχισμένος άνθρωπος! Εκατοντάδες ονόματα συμπατριωτών μας που βρέθηκαν στα αρχεία, επέστρεψαν στην ελληνική μας μνήμη, για τους οποίους θα πρέπει όλοι να είμαστε περήφανοι. Κάθε όνομα που βρίσκω με κάνει χαρούμενο! Είναι ένα φανταστικό, απερίγραπτο συναίσθημα!» Αυτό είναι το είδος του ανθρώπου που ήταν!

Φ.Ι. Μουρατίδη. Ερευνητής. Συγγραφέας των έργων : «Έλληνες – ναύαρχοι και στρατηγοί του Ρωσικού Ναυτικού» (2007, Εκδοτικός Οίκος Αλήθεια και (δεύτερη έκδοση, Εκδοτικός Οίκος Gangut, 2015), «Έλληνες της Αγίας Πετρούπολης» (Εκδοτικός Οίκος Gangut, 2018).

Μετά το πρώτο βιβλίο, κυκλοφόρησε το δεύτερο βιβλίο, «Οι Έλληνες της Αγίας Πετρούπολης», από τον εκδοτικό οίκο Gangut στην Αγία Πετρούπολη. Η κυκλοφορία του πρώτου βιβλίου και του δεύτερου έγινε με διαφορά δύο ετών. Περισσότερα από εκατό νέα ονόματα σημαντικών προσωπικοτήτων των συμπατριωτών μας στην ιστορία της βόρειας πρωτεύουσας της Ρωσίας, της ιστορίας του λαού μας, θα καταγραφούν για πάντα για την προσοχή των μελλοντικών ελληνικών γενεών, γιατί ό,τι γράφεται δεν θα μείνει ποτέ ξανά μυστικό. Αυτή η ανακάλυψη των ονομάτων των εξαιρετικών συμπατριωτών μας είναι η μεγάλη αποστολή του ερευνητή Φώτη Μουρατίδη.

Τα έργα του, αφιερωμένα στο λαμπρό ίχνος των Ελλήνων στην ιστορία της αγαπημένης μας ρωσικής πατρίδας, στην ιστορία της Αγίας Πετρούπολης, έχουν λάβει την δίκαιη αναγνώρισή τους.

Στις 19 Νοεμβρίου 2021, πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα η τελετή απονομής του 2ου Πανρωσικού Δημόσιου Βραβείου για προσωπική συμβολή στην εθνοπολιτισμική ανάπτυξη και ενίσχυση της ενότητας των λαών της Ρωσίας, «Υπερηφάνεια του Έθνους». Ο συμπατριώτης μας από την Αγία Πετρούπολη, ερευνητής και συγγραφέας θεμελιωδών έργων αφιερωμένων στη λαμπρή παρουσία των Ελλήνων στη ρωσική ιστορία, Φ.Ι. Μουρατίδη, ανακηρύχθηκε βραβευμένος με αυτό το βραβείο!

Ένα δημόσιο εθνικό βραβείο υψηλού κύρους, για το οποίο διαγωνίστηκαν 912 υποψήφιοι (!). Το βραβείο «Υπερηφάνεια του Έθνους» αποτελεί ένδειξη υπερηφάνειας για τον συμπατριώτη μας, Φ.Ι. Μουρατίδη.

...Η γέννησή του συνέπεσε με το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

...Αυτή η ημέρα, 3 Σεπτεμβρίου, έχει γίνει γι' αυτόν από το 1991 ημέρα μνήμης για τον γονέα του, Γιάνγκο.

Τι άλλο μπορεί να ειπωθεί γι' αυτόν; Άφησε πίσω του μια αξιόλογη κληρονομιά.

Το καμάρι της ελληνικής κοινότητας στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας. Η μνήμη του θα μείνει αιωνία.

Ο Εθνικός Σύνδεσμος Ελλήνων Ρωσίας εκφράζει τα ειλικρινή του συλλυπητήρια στην ελληνική κοινότητα της βόρειας πρωτεύουσας της Ρωσίας, στην οικογένεια και τους φίλους, καθώς και στην κόρη του διακεκριμένου συμπατριώτη μας από την Αγία Πετρούπολη, Φώτη Ιβάνοβιτς Μουρατίδη, του οποίου η δράση έχει χαράξει το όνομά του στην ιστορία των Ελλήνων της Ρωσίας και του ελληνικού κοινωνικού μας κινήματος. Θα θυμόμαστε για πάντα τη φωτεινή εικόνα αυτού του φωτισμένου Έλληνα πατριώτη, ενός πατριώτη της ρωσικής μας πατρίδας, και τις ανθρώπινες ιδιότητές του. Η ζωή του ήταν «Είναι αληθινά άξια». Μακαρία η μνήμη.

Νίκος Σιδηρόπουλος

 

Η συζήτησή μας στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, χρονολογήθηκε ώστε να συμπέσει με τα 80ά γενέθλιά του...

Μια ειλικρινής συζήτηση μεταξύ συμπατριωτών.

Η ολοκληρωμένη βιογραφία του Φώτη Μουρατίδη.

Για την αναζήτηση νέων ελληνικών ονομάτων στην ιστορία του Ρωσικού Ναυτικού, για τους άξιους συμπατριώτες μας από την Αγία Πετρούπολη στα έργα του ήρωα της ιστορίας μου, για αυτόν. Γεγονότα, γεγονότα, άνθρωποι. Για την επερχόμενη 80ή επέτειο, το ιωβηλαίο και σκέψεις για το παρελθόν.

- Φώτη Ιβάνοβιτς, πείτε μας για τα κύρια, σημαντικά γεγονότα της ζωής σας.

Τα πιο σημαντικά γεγονότα στη ζωή κάθε ανθρώπου είναι η ίδια η εμφάνισή του σε αυτόν τον θνητό κόσμο, η αγάπη του για τη μικρή του πατρίδα όπου πέρασε την παιδική του ηλικία, την εφηβεία και τη νεότητά του, η εκπλήρωση των αγαπημένων του ονείρων, η κατανόηση της φιλίας και της αδελφοσύνης, η δημιουργία οικογένειας, η γέννηση παιδιών και εγγονιών και, αν θέλει ο Θεός, δισέγγονων. ... Αγαπημένη μου σύζυγος, ας είναι ευλογημένη η μνήμη της, αγαπημένη μου κόρη. Τα εγγόνια μου, το μεγαλύτερο από τα οποία έγινε φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αυτοί είναι οι άνθρωποι που άφησαν το στίγμα τους στη ζωή μου - οι δάσκαλοί μου στην εξορία στο Καζακστάν, οι αγαπημένοι μου, οι μέντορές μου στη ζωή. ... Τι νιώθει ο καθένας στα 80 του; Είναι ένα είδος σύνοψης. Πώς έχετε ζήσει; Άξιζε τον κόπο; Αυτό το συναίσθημα, αυτή η αίσθηση, μας έρχεται στην ενήλικη ζωή - μια αίσθηση των ριζών σας, του ότι ανήκετε στην ιστορία του λαού σας, της χρησιμότητάς σας σε αυτόν - αυτό το συναίσθημα ότι η ζωή σας δεν έχει ζηθεί μάταια.

- …Τι μπορείτε να πείτε για το σήμερα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του;

« Το θέμα των «Πατέρων και Υιών» είναι αιώνιο από την εποχή του μεγάλου Σωκράτη. Ήταν καλύτερο, πιο αυθεντικό στην εποχή μας από ό,τι είναι τώρα. Αλλά στην εποχή μας, όλα ήταν έτσι. Ήταν αληθινά (γέλια).»

- Δεν ήσουν ακόμη 4 ετών όταν η οικογένειά σου, όπως πολλές χιλιάδες ελληνικές οικογένειες από την Υπερκαυκασία, την περιοχή Άντλερ του Σότσι, πήγε στην εξορία, όπως και οι Έλληνες της περιοχής Κρασνοντάρ, του Νότου της Ρωσίας, της Κριμαίας και των στεπών του Καζακστάν αρκετά χρόνια νωρίτερα .

«Αυτή η εικόνα παραμένει θολή μπροστά στο παιδικό μου όραμα. Ο πατέρας μου, στρατιώτης της πρώτης γραμμής και μέλος του Κόμματος, παρασημοφορημένος με παράσημα και μετάλλια για ανδρεία και ηρωισμό - ένα ολόκληρο κουτί με αυτά - είπε πικρά σε έναν αξιωματικό πληροφοριών που τον επισκεπτόταν, πετώντας το κουτί με τα μετάλλια και την κάρτα μέλους του Κόμματος στο τραπέζι, προς μεγάλη απογοήτευση του αξιωματικού, ο οποίος προφανώς αξιολογούσε τον ηρωισμό του στον πόλεμο και την ένταξη του στο Κόμμα με αυτόν τον τρόπο: «...Θα το τακτοποιήσουν».

- Το κατάλαβες;

- Τι στο καλό! Ο πατέρας μου εξορίστηκε με τη μητέρα του. Η σύζυγός του, η μητέρα μου, Λουσανούς, παρέμεινε στο Σουχούμι. Ήταν ένα πραγματικό οικογενειακό δράμα, μια τραγωδία. Η μητέρα μου πέθανε το 1973. Ξαναπαντρεύτηκε, όπως και ο πατέρας μου, ο οποίος δημιούργησε τη δική του οικογένεια. Αυτή είναι η ιστορία. Ο πατέρας μου, γνωστός σε όλους ως θείος Βάνιας, ήταν άνθρωπος με ισχυρές πεποιθήσεις, γνήσιο μέλος του κόμματος. Εργαζόταν ως οδηγός σε μια μεγάλη αμαξοστάσιο και υπηρέτησε ως οργανωτής του κόμματος εκεί. Ήταν φίλος με Έλληνες πολιτικούς μετανάστες που ζούσαν στην Τασκένδη. Αργότερα, ήταν συνδρομητής στις ελληνικές «κομματικές» εφημερίδες «Νέος Δρόμος» και «Ριζοσπάστης».

- Τόπος εξορίας – χωριό Ιλίτς, περιοχή Παχταράλ, Καζακστάν.

« Ήταν μια αληθινή Διεθνής! Δεκάδες εθνικότητες. Εξόριστοι λαοί. Όλοι βρέθηκαν στις ίδιες συνθήκες, και αυτή η πρόκληση της μοίρας ένωσε τους ανθρώπους. Δεν υπήρχαν διαιρέσεις ανά εθνικότητα εκεί. Όλοι έστρεφαν ο ένας τον άλλον σε ώμο με αδελφική αλληλεγγύη. Πολύ έξυπνοι, αγνοί, αξιοπρεπείς άνθρωποι. Και τι δάσκαλοι είχαμε! Ήταν δάσκαλοι από τα πανεπιστήμια της Μόσχας, πολύ καλλιεργημένοι, φωστήρες της γνώσης. Για μένα, αυτό το μέρος στον παγκόσμιο χάρτη είναι ιερό. Εκεί, οι αλήθειες της ζωής μπήκαν στη συνείδησή μου: ότι η καλοσύνη και η γνώση, η συμπόνια και η αγάπη θα σώσουν τον κόσμο, ότι ο καθένας από εμάς πρέπει να είναι άνθρωπος υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Ήταν ένα μεγάλο σχολείο διεθνισμού.»

- Συμφωνώ, γεννήθηκα σε ένα εξόριστο ελληνικό χωριό κοντά στην Άλμα-Άτα, ήταν ένα μεγάλο σχολείο ζωής, ανακάλυψης των αληθειών που συνέβησαν στον λαό μας.

- ...Ο δάσκαλος της τάξης μου ήταν ένας Γερμανός, ένας εξαιρετικός καθηγητής μαθηματικών, ο Έρβιν Νικολάεβιτς Μπλανκ. Έκανε εκατοντάδες παιδιά να ερωτευτούν τα μαθηματικά και το βόλεϊ. Ο πήχης της γνώσης ήταν εξαιρετικά υψηλός. Τα κορίτσια μας ήταν πρωταθλήτριες βόλεϊ στο Καζακστάν. Ένας τεράστιος αριθμός νικητών σχολικών Ολυμπιάδων. Τέτοιοι δάσκαλοι μας έδωσαν με αγάπη ένα ξεκίνημα στη ζωή. Έζησε μια μακρά ζωή στα 92 του χρόνια. Πέθανε στη Γερμανία. Από εκεί, έστειλε στο σχολείο αθλητικές στολές και μπάλες. ... Αναστάς Χριστοφόροβιτς Μαλαματίδη . Αυτή είναι η πυγμαχία και η πάλη, τις οποίες έκανε να ερωτευτούν αμέτρητα αγόρια, συμπεριλαμβανομένου και εμού.

Άκουσα για το χωριό σας στην περιοχή Γκολοντνοστέπεσκι του Καζακστάν, τη μεγάλη Κοινότητα Ιλιτσέφσκ της Αδελφότητας, της Δικαιοσύνης και της Ισότητας, από τον φίλο και συμπατριώτη σας, Ακαδημαϊκό της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, τον διακεκριμένο οφθαλμίατρο Χρίστο Ταχτσίντι. Εκφράζει την ίδια βαθιά ευγνωμοσύνη, όπως και εσείς, στους δασκάλους και στη μικρή του πατρίδα...

Οι οικογένειές μας ήταν πολύ δεμένες πνευματικά. Ο Χρίστο Περικλόβιτς έχασε τον πατέρα του νωρίς στη ζωή του. Η μητέρα του, η θεία Όλια, ήταν ένα είδος δεύτερης μητέρας για μένα, φροντίζοντάς με τόσο τρυφερά. Αυτή είναι η ιερή μου μνήμη! Και είμαι περήφανος που από το εξόριστο διεθνιστικό χωριό μας στην περιοχή Γκολόντνο-Στέππε προήλθε ένας ακαδημαϊκός της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών και ένας εξαιρετικός γιατρός!

« ...Αναρωτιέμαι αν αυτή η υπερηφάνεια αποτυπώνεται με κάποιο τρόπο στο τοπικό σχολείο, σε διαφορετική μορφή! Οι συμπατριώτες σας μπορούν να είναι περήφανοι για τους πολλούς αποφοίτους της εξόριστης Διεθνούς στο χωριό Ίλιτς! ...Ας μιλήσουμε για το όνειρο του νεαρού Φώτη Μουρατίδη.»

- Το όνειρό μου είναι να γίνω πιλότος! Από εκεί προέρχεται η συμμετοχή μου στον σύλλογο μοντελισμού αεροσκαφών και σε κάθε είδους εκδηλώσεις και διαγωνισμούς. Επιπλέον, φυσικά, στον αθλητισμό. Πυγμαχία. Το 1969, έγινα πρωταθλητής πυγμαχίας στην Πολεμική Αεροπορία. Ο αθλητισμός μου ενστάλαξε επίσης ηθική, έναν κώδικα τιμής. Οι γνώσεις σας εδώ αφορούν την υποστήριξη των αδύναμων, των καταπιεσμένων, μια ασπίδα για τις γυναίκες. Έτσι μας μεγάλωσαν τότε - να χτυπάμε απατεώνες, αγένεια, έλλειψη πολιτισμού και αχαλίνωτη συμπεριφορά στο πρόσωπο. ... Το όνειρό μου έγινε πραγματικότητα. Μπήκα στη Σχολή Αεροπορίας Κριβόι Ρογκ. Με τοποθέτησαν στη Σεβαστούπολη, την πόλη της ρωσικής ναυτικής δόξας. Χάρηκα πολύ γι' αυτό. Ο πρόεδρος της επιτροπής μου είπε: "Αυτή η πόλη ιδρύθηκε από τους Έλληνες. Θα γυρίσεις σπίτι!" ... Αρκετά ταξίδια στη Μεσόγειο. Το καταδρομικό "Μόσχα".

- …Εκεί στη Σεβαστούπολη συνάντησες το πεπρωμένο σου.

« Ήταν πριν από 55 χρόνια. Η Λιούμπα ήρθε στη Σεβαστούπολη για διακοπές. Έτσι, μια Ελληνίδα και μια Ρωσίδα ένωσαν τις μοίρες τους. Έζησαν ευτυχισμένοι, αρμονικά. Η χαρά και η ευτυχία μας είναι η κόρη μας, η Λουσανούς, που φέρει το όνομα της γιαγιάς της. Αυτός είναι ο διεθνισμός της ζωής.»

...Πριν από λίγα χρόνια, η πιστή και αγαπημένη του σύζυγος έφυγε από τη ζωή. Μια ζωή χωρίς φτερά.

Είστε συνδεδεμένοι με τη βόρεια πρωτεύουσα της χώρας μας για πάνω από μισό αιώνα. Αυτή η πόλη έχει γίνει πολύ αγαπητή σε εσάς, «μέχρι σημείου πόνου και δακρύων». Δουλειά, συνάδελφοι, συμπατριώτες.

Έχω γνωρίσει μερικούς καταπληκτικούς ανθρώπους στην πορεία. Από αυτή την άποψη, είμαι τυχερός άνθρωπος. Άλλωστε, τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή είναι η οικογένεια, το επάγγελμα και οι ανθρώπινες σχέσεις. Ένας από αυτούς τους ανθρώπους είναι ο στενός μου φίλος, ένα πραγματικό διαμάντι, με καταγωγή από την Οσετία, ο καθηγητής Κονσταντίν Γκριγκόριεβιτς Τοπολίδη του Ινστιτούτου Κλωστοϋφαντουργίας. ... Έλαβα μια δεύτερη εκπαίδευση και έγινα μηχανικός και οικονομολόγος. ... Αλεξάντερ Φεντόροβιτς Μπαρατάγιεφ . ... 28 χρόνια εργασίας στο Rosregister of Shipping. Εργάστηκα ως επικεφαλής τμήματος και τιμήθηκα με πολλές τιμητικές διακρίσεις. ... Είμαι 80 ετών. Στις 3 Σεπτεμβρίου, οι συνάδελφοί μου θα με συγχαρούν για την επέτειό μου.

- Για ποια πράξη σου είσαι περήφανος;

- Η διασωσμένη έπαυλη στο Palace Embankment, 14. Συμμετείχα άμεσα σε αυτό. 1992. Τότε ανακάλυψα πώς να εργάζομαι. Η εργασία ήταν εξαιρετικά οργανωμένη. Όλο το έργο αποκατάστασης έγινε από 10 Φινλανδούς. Υποδειγματική τάξη, το υψηλότερο επίπεδο επαγγελματισμού. Έτσι εργάζεσαι! Επισκέφθηκα τη Φινλανδία αρκετές φορές, έμαθα φινλανδικά και συνεχώς με εξέπληττε: «Γιατί δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό;»

- Έχετε φιλικές σχέσεις με τη ζωγραφική και τη γλυπτική.

Ναι , όλα αυτά με γοητεύουν μέχρι σήμερα. Όπως και η ιστορία, ως έργο της ζωής μου - η αναζήτηση των εξαιρετικών συμπατριωτών μας στην ιστορία της Αγίας Πετρούπολης και της Ρωσίας, και των εξαιρετικών Ελλήνων ναυτικών διοικητών που έφεραν υπερηφάνεια και δόξα στο Ρωσικό Ναυτικό.

δώρισα το βιβλίο σας, «Έλληνες – Ναύαρχοι και Στρατηγοί του Ρωσικού Ναυτικού», στον τελευταίο διοικητή του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Νικολάεβιτς Χρονόπουλο, και στον Αντιναύαρχο Γεβγκένι Γκεοργκίεβιτς Χαλάιτσεφ. Θυμάμαι τη χαρά στα πρόσωπά τους.

« Αυτή είναι η κύρια αναγνώριση του έργου μου. Τα χαρούμενα πρόσωπα, οι μεγάλοι έπαινοι από τους εξαιρετικούς συμπατριώτες μας. Ας τους δοθεί η ευλογημένη μνήμη. Άλλωστε, νοιάζονταν όχι μόνο για τη ρωσική μας πατρίδα, αλλά και, με τα ένδοξα έργα τους, ανέβασαν την εικόνα των Ελλήνων στη χώρα μας ως δημιουργικού λαού, ως ιθαγενούς λαού της Ρωσίας.»

Έτσι, η ζωή σας, το έργο σας, η φιλία σας με πολλά διάσημα πρόσωπα στην Αγία Πετρούπολη και, τέλος, η ελληνική ναυτική σας κληρονομιά και η γενετική σας μνήμη, σας οδήγησαν στον κύριο δρόμο της ζωής σας – την αναζήτηση των ονομάτων εξαιρετικών Ελλήνων στην ιστορία της πόλης του Μεγάλου Πέτρου, την αναζήτηση των ένδοξων κατορθωμάτων των Ελλήνων στην ιστορία του Ρωσικού Ναυτικού. Αυτό είναι το κάλεσμα σας, έτσι δεν είναι;

« Αυτό είναι αλήθεια. Εκατοντάδες ονόματα συμπατριωτών μας βρέθηκαν στα αρχεία, ονόματα για τα οποία όλοι θα πρέπει να είμαστε περήφανοι. Κάθε όνομα που βρίσκω με κάνει χαρούμενο! Πιστέψτε με, είναι ένα απερίγραπτο συναίσθημα. Πρέπει να βρούμε αποδεικτικά στοιχεία.»

- Θυμάμαι τα λόγια του μεγάλου συμπατριώτη μας, ακαδημαϊκού φιλοσόφου Θεοχάρη Κεσίδη, ότι το 2025 συμπληρώνονται 105 χρόνια από την άνοδο του Πατριάρχη μας του Μυσλ και ότι πρέπει να σπεύσουμε να εξερευνήσουμε τα πλουσιότερα στρώματα της λαμπρής συμμετοχής των Ελλήνων στην ιστορία της Ρωσίας, της Μόσχας, της Αγίας Πετρούπολης, της Οδησσού, του Ταγκανρόγκ και πολλών άλλων περιοχών και τόπων στο νότο της Ρωσίας, ώστε όλες αυτές οι προσωπικότητες και τα έργα να μην παραδοθούν στη λήθη.

« Αυτά ακριβώς τα λόγια του Φεοχάρη Χαρλαμπίεβιτς Κεσίντι έγιναν ένα είδος αποχαιρετιστηρίου λόγου για μένα. Δεν μπορώ παρά να αναφέρω τον μικρότερο αδελφό του, τον εξαιρετικό συμπατριώτη μας, έναν άνθρωπο με ζήλο, που μας λείπει σε όλους, τον Ιορδάνη Χαρλαμπίεβιτς Κεσίντι, ο οποίος ξεκίνησε αυτό το μονοπάτι και το υπηρέτησε μέχρι την τελευταία του πνοή.»

Έχω πολλές αναμνήσεις που συνδέονται με τον Ιορδάνη Κεσίντι. Θυμάμαι να συναντώ τον ήρωα πολέμου και Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης, Φιόντορ Εβγκένιεβιτς Κοτάνοφ, το 1985 στο σπίτι του με τη Σοφία Μιχαήλοβνα κοντά στον σταθμό του μετρό Ζβέζντναγια. Θυμάμαι τον Κοτάνοφ να με αποκαλεί «συνονόματη». Άλλωστε, βαφτίστηκε με το όνομα Φώτης. Ο λόγος της συνάντησης ήταν η άφιξη του πατέρα μου, ο οποίος είχε διαβάσει ένα άρθρο για τον Φιόντορ Εβγκένιεβιτς Κοτάνοφ στην ελληνική κομμουνιστική εφημερίδα Ριζοσπάστης και αποφάσισε να τον συναντήσει αυτοπροσώπως. Η συνάντησή τους κανονίστηκε από τον Ι.Χ. Κεσίντι. Θυμάμαι τη συζήτηση μεταξύ του πατέρα μου και του Φιόντορ Εβγκένιεβιτς Κοτάνοφ. Ο πατέρας μου είχε υπηρετήσει καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου και είχε παρασημοφορηθεί με πολλά μετάλλια. Στη μακρά συζήτησή τους, που διακόπτονταν από τα τραγούδια των Ελλήνων του Πόντου, ανακάλυψαν πολλούς κοινούς γνωστούς. Ο πατέρας μου απεβίωσε στις 3 Σεπτεμβρίου 1991 - την ημέρα των γενεθλίων μου.

- ... Η ελληνική κοινότητα της Ρωσίας. Κύριο καθήκον μας είναι να διατηρήσουμε το άροτρό μας. 

Πλατεία Ελλήνων στην Αγία Πετρούπολη. Κοιτάζοντας προς την Αίθουσα Συναυλιών Οκτιάμπρσκι, βλέπουμε το εκπληκτικά όμορφο δημιούργημα του μεγάλου φιλάνθρωπου Δημήτρη Μπεναρδάκη, ένα μικρό αντίγραφο της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης, και την ελληνική εκκλησία του Αγίου Δημητρίου. «...Πόσο λίγοι Έλληνες υπάρχουν στο Λένινγκραντ. ...Δεν έχουν κρατήσει το αλέτρι τους».

« Ο στόχος της Ελληνικής μας Ένωσης, με επικεφαλής τον ηγέτη των Ελλήνων της Ρωσίας, Ιβάν Ιγνάτιεβιτς Σαββίδη , έναν υπέροχο άνθρωπο, πατριώτη του λαού μας και ευλαβή υπηρέτη του λαού μας , είναι να διατηρήσει αυτό το άροτρο. Η προσθήκη των ονομάτων των τριών συμπατριωτών μας - Χρίστο Ταχτσίντι, Ιβάν Στυλίντι και Βαλεντίν Ανάνικοφ - στις ρωσικές ακαδημαϊκές τάξεις, οι διαστημικές πτήσεις της κοινής μας υπερηφάνειας , Φιόντορ Γιουρτσίχιν , τα επιτεύγματα πολλών συμπατριωτών μας σε διάφορους τομείς, η δύναμη και το απαραβίαστο των ελληνικών μας τάξεων και η επένδυση στη νεολαία μας - αυτό είναι που διατηρεί το άροτρό μας.»

Μπορούμε να πετύχουμε πολλά αν μας ενώνουν κοινοί μεγάλοι στόχοι και σκοποί, αν αφήσουμε στην άκρη τον ελληνικό εγωκεντρισμό μας. Η πιο σημαντική προϋπόθεση είναι να ζούμε όλοι σύμφωνα με την αλήθεια, σύμφωνα με τους κανόνες που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας από τον ιερό Πόντο, οι γονείς μας.

Εκ μέρους των Ελλήνων της Ρωσίας, σας συγχαίρω για τα 80ά σας γενέθλια! Σας εύχομαι ευτυχία, καλή υγεία και συνεχή εκπλήρωση της μεγάλης ελληνικής πατριωτικής σας αποστολής — να επιστρέψουμε στην κοινή μας μνήμη τα ονόματα των εξαιρετικών συμπατριωτών μας και τα μεγάλα και ένδοξα κατορθώματα των Ελλήνων στη Ρωσία. Δείτε επίσης: «Έλληνες – Στρατηγοί και Ναύαρχοι του Ρωσικού Ναυτικού», «Έλληνες στην Ιστορία της Αγίας Πετρούπολης». ... Να σας ζήσει η ζωή! Χρόνια Πολλά! Μια βαθιά ευγνωμοσύνη εκ μέρους των συμπατριωτών μας!

ευχαριστώ πολύ! Θα προσπαθήσω να παραμείνω στο μονοπάτι που έχω επιλέξει. Η αναζήτηση των ονομάτων και των πράξεων των Ελλήνων στην ρωσική ιστορία συνεχίζεται. Αυτό το έργο με παρακινεί να συνεχίσω να ζω. Δεν ντρέπομαι για τη ζωή μου. Είμαι περήφανος που είμαι Έλληνας, που δεν έχω ντροπιάσει τον λαό μου.

Νίκος Σιδηρόπουλος

Επίλογος

Ο συγγραφέας αυτών των γραμμών συστήθηκε στον συμπατριώτη μας από την Αγία Πετρούπολη, Φώτη Ιβάνοβιτς Μουρατίδη, κατά την 300ή επέτειο της βόρειας πρωτεύουσάς μας, της Αγίας Πετρούπολης.

29 Μαΐου 2003. Πλατεία Ελλήνων στην πόλη του Μεγάλου Πέτρου. Η τελετή αποκαλυπτηρίων του μνημείου του Ιωάννη Καποδίστρια , Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας από το 1816 έως το 1822 κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Αλεξάνδρου Α΄ και πρώτου επικεφαλής του σύγχρονου ελληνικού κράτους (1827 έως 1831), λαμβάνει χώρα σε επίσημη ατμόσφαιρα.

Σε εκείνη την τελετή πριν από 15 χρόνια, παρευρέθηκαν μια αντιπροσωπευτική αντιπροσωπεία από την Ελλάδα, η οποία προήδρευσε του Συμβουλίου της Ευρώπης το πρώτο εξάμηνο του 2003, με επικεφαλής τον Έλληνα πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη , Ρώσοι πολιτικοί και μια μεγάλη αντιπροσωπεία Ελλήνων από τη Ρωσία και τον μετασοβιετικό χώρο.

Χάρη στους Έλληνες της Ρωσίας, αυτή η επίσημη στιγμή, 29 Μαΐου 2003, κατέστη δυνατή – τα αποκαλυπτήρια του μνημείου του Ιωάννη Καποδίστρια , για το οποίο η «λαϊκή πορεία» των Ελλήνων σε όλο τον κόσμο δεν θα ξεχειλίσει ποτέ. Ανάμεσα στο τεράστιο πλήθος των συμπατριωτών μας που γέμιζε την Πλατεία Ελλήνων, το βλέμμα μου ξεχώρισε με χαρά τον τελευταίο διοικητή του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας της ΕΣΣΔ, Ναύαρχο Μιχαήλ Χρονόπουλο : «Είναι υπέροχο που σε μια τόσο αξέχαστη μέρα για όλους τους Έλληνες, εσύ, Μιχαήλ Νικολάεβιτς, είσαι τώρα μαζί μας εδώ στην Αγία Πετρούπολη!» Ο Ναύαρχος Χρονόπουλος συνομιλούσε ζωηρά με έναν από τους συμπατριώτες μας.

...Αυτός ο άνθρωπος, τον οποίο γνωρίσαμε αμέσως, αποδείχθηκε ότι ήταν ο Φώτης Ιβάνοβιτς Μουρατίδη.

Έτσι γνωριστήκαμε, και σε όλες τις επόμενες επισκέψεις μου στην Αγία Πετρούπολη, πάντα βρίσκαμε χρόνο να συναντηθούμε. Οι συζητήσεις μας, κατά κανόνα, επικεντρώνονταν σε «ελληνικά θέματα». Τα πολυάριθμα ίχνη της ελληνικής παρουσίας στην ιστορία της βόρειας πρωτεύουσας. Τα καλά έργα της Ρωσίας και της Ελλάδας, των συμπολίτων μας από την Αγία Πετρούπολη. Εκτός από την «ομάδα αίματός» μας, μας έφερε κοντά και ο εξόριστος «Καζακστανικός παράγοντας» στις βιογραφίες μας. ... Πολυετής επίπονη αρχειακή εργασία κορυφώθηκε για τον συμπατριώτη μας με την έκδοση του βιβλίου του «Έλληνες – Ναύαρχοι και Στρατηγοί του Ρωσικού Ναυτικού» (Εκδόσεις Αλήθεια, 2007, αναθεωρημένο, Εκδόσεις Gangut, 2015) και «Οι Έλληνες της Αγίας Πετρούπολης» (Εκδόσεις Gangut, 2018). Η παρουσίαση αυτού του βιβλίου πραγματοποιήθηκε στην Εκτεταμένη Συνεδρίαση του Συμβουλίου της FNCA των Ελλήνων της Ρωσίας τον Νοέμβριο του 2018 στην Αγία Πετρούπολη.

Χαίρομαι πολύ που ο φίλος μου από την Αγία Πετρούπολη, Φώτης Ιβάνοβιτς Μουρατίδης, κατέλαβε μια πολύ σημαντική θέση στη ζωή μου – ένας άνθρωπος που πέρασε από το μεγάλο σχολείο των εξόριστων, που πραγματοποίησε το όνειρο της νεότητάς του στη ζωή του, που υπηρετεί πιστά τον λαό μας.