СНОВА и ВСЕГДА ВМЕСТЕ!!!
СОВЕРШЕННО УНИКАЛЬНЫЙ ФОРМАТ!!!
ОНЛАЙН ВСТРЕЧА!
ГРЕЧЕСКИЙ РАЗГОВОРНЫЙ КЛУБ
«ΜΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» - 119-я сессия
Карта молодежной Греции: от факультета до активизма !!! //// Η νεολαία στην Ελλάδα σήμερα: Από τη σχολή στον ακτιβισμό !!!
ЧЕТВЕРГ, 19 марта 2026г., время московское - 16:00, время греческое – 15:00 !!!
ПОДДЕРЖИВАЕМ СВОИ ЯЗЫКОВЫЕ НАВЫКИ, РАСШИРЯЕМ СВОИ КОГНИТИВНЫЕ ГОРИЗОНТЫ, НАСЛАЖДАЕМСЯ ЧЕЛОВЕЧЕСКИМ ОБЩЕНИЕМ!!!
Ссылка нашей сессии на прямую трансляцию на нашем ютуб-канале, и в рубрике «Видеоархив» ГКЦ:
Москва, 20 марта 2026г.
Дорогие друзья!
Продолжая теми же темпами и в том же духе и в 2026 году, оглядывая всегда на будущее с оптимизмом, содержательно, динамично, на высочайшей эмоциональной ноте, прошла в четверг 19 марта 2026г. уже 119-я – сессия нашего многолетнего проекта Греческого Разговорного клуба «Общаться по-гречески - только по-гречески» - «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ – ΜΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» при Греческом Культурном Центре - ГКЦ!!! Нашему проекту спустя пару месяцев, в апреле этого года, исполняется 10 лет !!!
С новыми идеями, модераторами и друзьями! Сияющие лица, искрящие глаза, яркие улыбки, радостное и радушное настроение и состояние души, непринужденное общение, настоящий диалог, искренняя дружба, межличностные контакты, развитие человеческих отношений на основе любви к Греции, к греческому языку, к греческой культуре, к греческому миру, к культурно-духовному наследию Эллады, к общим страницам в истории Греции и России, к историко-духовно-культурно-цивилизационной общности двух близких по духу, по ментальности народов, русских-россиян и греков. Высочайший полет души, масса позитивных эмоций, настоящая душевная эйфория!!!
В духе со временем - Тема нашей 119-й сессии:
Карта молодежной Греции: от факультета до активизма !!! //// Η νεολαία στην Ελλάδα σήμερα: Από τη σχολή στον ακτιβισμό !!!
Модератором встречи выступила магистрантка исторического факультета МГУ, наш юний Эллинист Екатерина Никонова; с ней вместе и директор Греческого Культурного Центра - ГКЦ, кандидат исторических наук, актриса, Теодора Янници !!!
Екатерина Никонова Теодора Янници
Прилагается ссылка на прямую трансляцию на нашем ютуб-канале, и в рубрике «Видеоархив» ГКЦ:
Прилагается ссылка на фото с мероприятия kuoeiwigzgpqdzhrmikny7f5
С материалами о греческой молодежи можете ознакомиться по следующим ссылкам:
Дружественное, непринужденное, содержательное, прямое общение особенно порадовало нас, а также подключение участие новых друзей, но и верных наших учащихся на наших курсах ГКЦ. Активное применение видеоматериалов на экране с последующим обсуждением, исключительно на греческом языке, активное участие в чтении текстов !!! Мы пережили незабываемые моменты, почувствовали, что находимся в знакомой, теплой, комфортной, по-настоящему семейной обстановке, ведь мы ЕДИНАЯ - БОЛЬШАЯ ГРЕЧЕСКАЯ СЕМЬЯ Греческого Разговорного клуба «Общаться по-гречески - только по-гречески» - «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ – ΜΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» при Греческом Культурном Центре - ГКЦ!!!, которому спустя месяц, в апреле этого года, исполняется 10 лет!!! ; 10 лет активной и неутомимой работы и нас особенно радует тот факт, что интерес общественности к этому проекту не угасает, а растет !!! Мы часть нашего большого ЕДИНОГО ГРЕКО-РОССИЙСКОГО МИРА!!! Наша встреча прошла динамично, содержательно, участие приняли русские-россияне, греки, настоящие ЭЛЛИНЫ и ФИЛЭЛЛИНЫ !!! Нас особо порадовала и широкая география наших участников, среди которых и наши учащиеся, не только из России и Греции, но из других стран, например ЮАР.
Целесообразность нашего Клуба состоит в том, что в неформальной обстановке все желающие получают возможность погрузиться в атмосферу живого общения на греческом языке, обсудить различные темы, связанные с современной жизнью Эллады, ее культурой и традициями, провести время приятно в теплой, непринужденной компании единомышленников и носителей языка - модераторов, которые руководят процессом беседы.
Целями создания клуба являются поддержание и совершенствование разговорного навыка у учащихся, помощь в преодолении языкового барьера, расширение знаний, кругозора о греческой культуре, приятное общение на греческом языке!!!
К участию приглашаются учащиеся и все желающие (желательно, но не обязательно – уровень подготовки Α2 и выше). Язык общения – греческий! Тем, кому сложно сразу все освоить и понять на греческом языке, безусловно поможем и переведем на русский язык!
Следите за нашими новостями в Телеграм-канале ГКЦ: https://t.me/GreekCulturalCenter
О дате и времени нашей следующей встречи и ссылке для подключения, мы Вас вовремя поинформируем, коллеги и друзья!!!
Ждем Вас, до скорой встречи, друзья!!!!
МЫ ВМЕСТЕ!!! МЫ – ЕДИНЫЙ МИР!!!
ВМЕСТЕ МЫ СИЛЬНЕЕ, МОЩНЕЕ, ВМЕСТЕ мы ДУХОВНО БОГАЧЕ и, на самом деле, СЧАСТЛИВЫ!!!
ГРЕЧЕСКИЙ КУЛЬТУРНЫЙ ЦЕНТР - ГКЦ!!!
АКТИВНОСТЬ - ПОСТОЯНСТВО - ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНОСТЬ - ВЕРНОСТЬ – ПРЕДАННОСТЬ ДЕЛУ!!!
или когда
ГАРМОНИЧНО СОЧЕТАЮТСЯ ФОРМА и СОДЕРЖАНИЕ !!!
Искренне Ваша
Теодора Янници, к.и.н.,директор Греческого Культурного Центра – ГКЦ
ΕΔΩ και ΤΩΡА!!! ΠΑΛΙ και ΠΑΝΤΑ ΜΑΖΙ!!!
ΑΠΟΛΥΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ!!!
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
«ΜΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»- 119η ΣΥΝΕΔΡΙΑ –
Η νεολαία στην Ελλάδα σήμερα: Από τη σχολή στον ακτιβισμό !!! ////
Карта молодежной Греции: от факультета до активизма !!!
ΠΕΜΠΤΗ, 19 Μαρτίου 2026, ώρα Μόσχας - 16:00, ώρα Ελλάδας 15:00 !!!
ΔΙΑΤΗΡΟΥΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΑΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑ, ΔΙΕΥΡΥΝΟΥΜΕ τους ΓΝΩΣΤΙΚΟΥΣ μας ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ, ΑΠΟΛΑΜΒΑΝΟΥΜΕ την ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ!!!
Σύνδεσμος με απευθείας αναμετάδοση της συνεδρίας μας στο κανάλι μας στο youtube και στο εδάφιο βιντεοσκοπημένων εκδηλώσεων του Κ.Ε.Π.:
Μόσχα, 20 Μαρτίου 2026
Αγαπητοί φίλοι,
Συνεχίζοντας με τους ίδιους ρυθμούς και ατενίζοντας το μέλλον πάντα με αισιοδοξία και το 2026, με ιδιαίτερη επιτυχία, με δυναμική παρουσία, εκφραστικότητα, έντονη συμμετοχή και συναίσθημα, με αυθεντική συναισθηματική φόρτιση, πραγματοποιήθηκε, διαδικτυακά, την ΠΕΜΠΤΗ, 19 Μαρτίου 2026 η 119η συνεδρία του πολυετούς, πλέον εγχειρήματός μας, της Ελληνικής Λέσχης Διαλόγου και Επικοινωνίας του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού – Κ.Ε.Π. «Επικοινωνούμε Ελληνικά-Μόνο Ελληνικά», το οποίο σε δύο μήνες συμπληρώνει 10 χρόνια συνεχούς, άοκνης λειτουργίας !!! Με νέους συντονιστές, φωτεινά πρόσωπα, λαμπερά χαμόγελα, ζωντανή, ειλικρινής, αβίαστη ανθρώπινη επικοινωνία, ενδιαφέρουσες συζητήσεις, ουσιαστικός διάλογος, χαρά, ενθουσιασμός, αίσθηση διάχυτης ευφορίας, ειλικρινούς φιλίας, ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων γύρω από έναν κοινό γνώμονα, την αγάπη και το ουσιαστικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα, την ελληνική γλώσσα, τον ελληνικό πολιτισμό, τα πολιτικά-πολιτιστικά-κοινωνικά δρώμενα στη Χώρα μας.
Σύμφωνα με το πνεύμα των ημερών, το θέμα της 119ης συνάντησης της Λέσχης μας, διατυπώθηκε ως εξής
Карта молодежной Греции: от факультета до активизма !!! //// Η νεολαία στην Ελλάδα σήμερα: Από τη σχολή στον ακτιβισμό !!!
Συντονίστρια της συνεδρίας μας η μεταπτυχιακή φοιτήτρια της Ιστορικής Σχολής του Κρατικού Πανεπιστημίου «Λομονόσοβ» της Μόσχας Γιεκατερίνα/ Αικατερίνη Νίκονοβα. Μαζί της και η δ/ντρια του Κ.Ε.Π., διδάκτωρ ιστορίας, ηθοποιός, Δώρα Γιαννίτση.
Γιεκατερίνα Νίκονοβα Δώρα Γιαννίτση



Παρατίθεται σύνδεσμος με απευθείας αναμετάδοση της συνεδρίας μας στο κανάλι μας στο youtube και στο εδάφιο βιντεοσκοπημένων εκδηλώσεων του Κ.Ε.Π.:
Παρατίθεται σύνδεσμος σε φωτογραφίες από την εκδήλωση kuoeiwigzgpqdzhrmikny7f5
Σχετικό υλικό που αφορά τη νεολαία της Ελλάδας, δύνασθε να αντλήσετε στην εξής παραπομπή στο Δικτυότοπο του Κ.Ε.Π.
Ο φιλικός, αβίαστος, ουσιαστικός, άμεσος τρόπος επικοινωνίας των συμμετεχοντων, μάς χαροποίησαν ιδιαίτερα. Ιδιαίτερα μάς χαροποίησε και η προσέλευση και συμμετοχή καινούριων φίλων, καθώς και των τακτικών μελών της Λέσχης μας και των σπουδαστών μας. Βιώσαμε αξέχαστες στιγμές, αισθανθήκαμε ότι βρισκόμαστε σε ένα οικείο, ζεστό, άνετο, πραγματικά οικογενειακό περιβάλλον, αφού, ούτως ή άλλως, αποτελούμε μία ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ της ΛΕΣΧΗΣ ΔΙΑΛΟΓΟΥ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ «ΜΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ», που σε ένα μήνα συμπληρώνει 10 χρόνια συνεχούς, άοκνης λειτουργίας, του – ΕΛΛΗΝΟ- ΡΩΣΙΚΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Συμμετείχαν Ρώσοι, Έλληνες, αυθεντικοί Έλληνες και Φιλέλληνες !!! Ιδιαίτερα μάς ευχαρίστησε η γεωγραφική ακτίνα της Συνεδρίας μας, συμμετείχαν, μεταξύ άλλων και σπουδαστές μας, από Ρωσία, Ελλάδα, Νότια Αφρική !!!
Η Λέσχη «ΜΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης παιδαγωγικής-πολιτισμολογικής δράσης μας, προϋποθέτει συναντήσεις, σε τακτική βάση, όπου σε άμεση, αβίαστη και φιλική ατμόσφαιρα οι συμμετέχοντες συζητούν διάφορα θέματα ενδιαφέροντός τους, τα οποία έχουν νωρίτερα επιλέξει και ορίσει. Τη συζήτηση συντονίζουν καθηγητές, φορείς της νεοελληνικής γλώσσας.

Στо πλαίσιо αυτών των συναντήσεων οι σπουδαστές της ελληνικής γλώσσας, αλλά και ο κάθε ενδιαφερόμενος, έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν σε φιλική, αβίαστη ατμόσφαιρα διάφορα θέματα, που αφορούν το σύγχρονο βίо στην Ελλάδα, τον πολιτισμό, την ιστορία, την απύθμενου βάθους πολιτισμική κληρονομιά και τις παραδόσεις της Χώρας μας, με παλαιούς και καινούριους φίλους, Έλληνες και Φιλέλληνες. Στόχο των συναντήσεων αποτελεί η ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων των σπουδαστών, κυρίως του προφορικού τους λόγου, η διευκόλυνση της προφορικής επικοινωνίας, αλλά και η εμβάθυνση γνώσεων για τον ελληνικό πολιτισμό, τις ελληνορωσικές σχέσεις, καθώς και η ανάπτυξη της ανθρώπινης επικοινωνίας, η σύσφιξη των διαπροσωπικών σχέσεων, η ενίσχυση γεφυρών αμοιβαίου εμπλουτισμού και φιλίας !!!

Ως προς την ημέρα, ώρα διεξαγωγής της επόμενης συνεδρίας μας, καθώς και τον σύνδεσμο για σύνδεση, θα σάς ενημερώσουμε έγκαιρα.
Παρακολουθείτε μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: https://t.me/GreekCulturalCenter
Παρακολουθείτε μας στο Δικτυότοπό μας www.hecucenter.ru

Σας περιμένουμε !!! ΕΙΣ το ΕΠΑΝΙΔΕΙΝ, ΦΙΛΟΙ μας !!!
ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΑΖΙ!!! ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΝΑΣ ΕΝΙΑΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ !!!
ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΑΖΙ !!! ΜΑΖΙ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟΙ, ΣΘΕΝΑΡΟΤΕΡΟΙ, ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΟΙ και ειλικρινά ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΙ !!!
ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ – ΚΕΠ !!!
ΔΡΑΣТΗΡΙΟТHΤΑ - ΣΥΝΕΠΕΙΑ – ΕΝΔΕΛΕΧΕΙΑ -ΠΙΣΤΗ- ΑΦΟΣΙΩΣΗ στο ΩΡΑΙΟ, το ΑΛΗΘΙΝΟ, το ΑΓΑΘΟ, το ΕΝΑΡΕΤΟ !!!
Ειλικρινώς υμετέρα, με εκτίμηση και φιλικούς χαιρετισμούς,
Δρ. Δώρα Γιαννίτση, δ/ντρια Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού – Κ.Ε.Π.



Λεξικό-119
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
«ΜΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»
Χάρτης της νεολαίας στην Ελλάδα: Από τη σχολή στον ακτιβισμό !!!
νεολαία – молодежь αβεβαιότητα – неизвестность
φιλοδοξίες – чаяния προσπάθεια επιβίωσης – попытка выживания
μέλλον νεολαίας – будущее молодежи ήθη και έθιμα – нравы и обычаи
εργασιακή επισφάλεια και δυσκολίες ανεξαρτητοποίησης– рабочая нестабильность и трудности независимости
Η ελληνική νεολαία σε κρίση: Αποκαλυπτική έρευνα για τις ηλικίες 17-35 ετών.
Η κεντρική διαπίστωση της έρευνας, στο κεφάλαιο «νεολαία σε κρίση», είναι ότι η νεότητα στη σημερινή Ελλάδα δεν βιώνεται ως περίοδος ελευθερίας, εξερεύνησης και σχετικής ανεμελιάς, αλλά ως διαρκής διαχείριση δυσκολιών. Οι συμμετέχοντες και συμμετέχουσες περιγράφουν μια καθημερινότητα που κυριαρχείται από την ακρίβεια, την επισφαλή ή χαμηλά αμειβόμενη εργασία, τη δυσκολία ανεξαρτητοποίησης από την οικογένεια, κυρίως λόγω της στεγαστικής κρίσης, τους ασφυκτικάπιεσμένους ρυθμούς ζωής.
Ανησυχητικό είναι ότι σε μια ηλικία που θεωρητικά βρίσκεται κανείς στο απόγειο της κοινωνικότητας, χτίζει ουσιαστικές φιλίες και δεσμούς, αναζητά το νόημα της συλλογικότητας, δοκιμάζει κοινά εγχειρήματα, ταξιδεύει και πειραματίζεται, οι νέοι που συμμετείχαν περιγράφουν το αντίθετο: απομόνωση, αδυναμία σύνδεσης με τον κόσμο, διάρρηξη των κοινωνικών σχέσεων, μοναξιά.
Η νεολαία στην Ελλάδα (17-35 ετών) βιώνει μια παρατεταμένη «κρίση» και αβεβαιότητα, καθώς η νεότητα δεν ταυτίζεται πλέον με την ανεμελιά, αλλά με την ανασφάλεια, τις οικονομικές δυσκολίες και την προσπάθεια επιβίωσης, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες (2026). Παρά τα υψηλά μορφωτικά επίπεδα, οι νέοι αντιμετωπίζουν εργασιακή επισφάλεια και δυσκολίες ανεξαρτητοποίησης, διατηρώντας όμως έντονο ενδιαφέρον για κοινωνικάζητήματα.
Βασικά Χαρακτηριστικά και Προκλήσεις:
Κρίση και Ανασφάλεια: Η νεότητα στην Ελλάδα δεν βιώνεται ως περίοδος ελευθερίας, αλλά ως διαρκής αγώνας για το μέλλον. Οι ηλικίες 17-35 ετών βρίσκονται σε καθεστώς έντονου στρες λόγω οικονομικής στενότητας.
Εργασία και Οικονομία: Η ανεργία των νέων και η χαμηλή αμοιβή αποτελούν κεντρικά προβλήματα. Πολλοί νέοι βασίζονται στην οικογενειακή υποστήριξη για να επιβιώσουν.
Αξιακό Πλαίσιο & Πολιτική: Οι νέοι εμφανίζουν διαφοροποιημένες στάσεις, με την ακτινογραφία της νεολαίας να δείχνει έναν συνδυασμό αμφισβήτησης και αναζήτησης σταθερότητας. Υπάρχει έντονη πολιτικοποίηση σε θέματα που αφορούν τα δικαιώματα, τον πόλεμο και την παιδεία, με κινητοποιήσεις.
Στάση απέναντι στην Ευρώπη: Οι νέοι Έλληνες και Ελληνίδες αναλύουν τις σχέσεις τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιμετωπίζοντας προκλήσεις διαγενεακών δυναμικών.
Συμπεράσματα Ερευνών (2025-2026):
Οι έρευνες, όπως αυτή που δημοσιεύτηκε στο in.gr (Φεβρουάριος 2026), περιγράφουν τη ζωή των νέων ως ένα ρεαλιστικό, συχνά σκοτεινό, αφήγημα. Η νεολαία στην Ελλάδα σήμερα διεκδικεί το μέλλον της μέσα σε ένα αντίξοο περιβάλλον.
In.gr +3
ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ
ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
Η Νέα Γενιά στην Ελλάδα Σήμερα
Η Έρευνα διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ και την Εταιρεία Δημοσκοπήσεων ALCO για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς
Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «ΝΕΟΛΑΙΑ»
Μάιος 2005
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΣΚΟΠΟΙ, ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
– Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ σελ. 5
ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ & ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ: ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ σελ. 7
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Η ΝΕΟΛΑΙΑ
ΩΣ ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ σελ. 10
Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ σελ. 28
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ,
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΖΩΗΣ σελ. 39
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ σελ. 47
ΔΗΜΟΣΙΑ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ, ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ
ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ σελ. 60
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΣ – ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ σελ. 69
ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΖΩΗΣ, ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ
ΚΑΙ ΑΥΤΟ-ΕΙΚΟΝΑ σελ. 79
ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ σελ. 86
ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΣΤΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ σελ. 98
ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ σελ. 103
ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ – ΕΘΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ σελ. 117
ΕΘΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ σελ. 129
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΚΑΙ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ σελ. 146
ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ σελ. 164
Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΝΕΟΛΑΙΑ σελ. 173
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΗ ΓΓΝΓ – ΥΠΑΡΚΤΕΣ ΚΑΙ
ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ σελ. 186
ΠΑΡΕΚΒΑΣΗ σελ. 194
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΣΥΝΟΨΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ σελ. 203
ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ
ΚΑΙ ΔΙΕΞΟΔΟΙ σελ. 207
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ σελ. 225
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΣΚΟΠΟΙ, ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ – Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ
Κεντρικό στόχο του παρόντος ερευνητικού προγράμματος αποτελεί η πληρέστερη χαρτογράφηση και ανάλυση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της νέας γενιάς, καθώς και η μεγαλύτερη κατανόηση και γνώση της νεολαίας ιδίως όσον αφορά παραμέτρους άμεσης ευρωπαϊκής και εθνικής προτεραιότητας όπως η συμμετοχή, η ενημέρωση και οι εθελοντικές δραστηριότητες – δεδομένης και της πρόσφατης εμπειρίας των Ολυμπιακών αγώνων. Οι παράμετροι αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της Λευκής Βίβλου αλλά και του ευρωπαϊκού προγράμματος ΝΕΟΛΑΙΑ για
«μια νέα πνοή για την ευρωπαϊκή νεολαία», που αποδίδει προτεραιότητα στην βελτίωση της γνώσης του κοινού για τις ανησυχίες των νέων. Επιπλέον, τα αποτελέσματα της έρευνας στοχεύουν στην παροχή εξειδικευμένων και έγκυρων στοιχείων που θα διευκολύνουν το έργο των υπεύθυνων ευρωπαϊκών και εθνικών φορέων (όπως η Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς) μέσα από την ανάπτυξη δράσεων που θα ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή και ένταξη των νέων πολιτών στο εθνικό και ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.
Ειδικότερα, τα αποτελέσματα του παρόντος ερευνητικού προγράμματος αναμένεται να συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού γνωστικού πεδίου για τη νεολαία ώστε να καταπολεμηθεί η διασπορά και κατασπατάληση των πόρων και να διασφαλισθεί η διαθεσιμότητα επίκαιρων πληροφοριών που προϋποθέτει ο επαρκής σχεδιασμός παρεμβάσεων στους τομείς αυτούς. Ως εκ τούτου, στην ανάλυση και την ερμηνεία των δεδομένων έγιναν πολλές συγκριτικέςαναφορές σε άλλες προγενέστερες έρευνες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (στόχος 3 Λευκής Βίβλου). Στο βαθμό δε που θα εξασφαλιστεί η πρόσβαση των ενδιαφερομένων φορέων στα αποτελέσματα της έρευνας και αυτά γίνουν αντικείμενο διάχυσης στα ΜΜΕ και στην ερευνητική κοινότητα, θα πολλαπλασιαστούν οι ευκαιρίες για μια ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των παλαιότερων και νεώτερων προβλημάτων της ελληνικής νεολαίας.
Τα αποτελέσματα του ερευνητικού προγράμματος καταγράφονται στην ανά χείρας τελική έκθεση, η οποία αποτελείται από τρία μέρη και επιμέρους κεφάλαια. Το πρώτο μέρος αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια στα οποία μνημονεύονται προηγούμενες έρευνες για τη νεολαία στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Επίσης, καταγράφεται το
ευρύτερο θεωρητικό πλαίσιο της έννοιας «νεολαία» στη παλαιότερη και σύγχρονη κοινωνιολογική και πολιτισμολογική βιβιογραφία, καθώς το περιεχόμενό της κάθε άλλο παρά ως αυτονόητο πρέπει να εκλαμβάνεται. Στο τελευταίο κεφάλαιο του πρώτου μέρους περιγράφονται οι μκεθοδολογίες που εφαρμόσθηκαν καθώς και το συνολικό δειγματοληπτικό σχέδιο της έρευνας.
Το δεύτερο μέρος είναι το μεγαλύτερο της τελικής αυτής έκθεσης. Αποτελείται από δεκατέσσερα κεφάλαια που αντιστοιχούν στιε επιμέρους θεματικές του ερευνητικού προγράμματος, όπως αυτές μελετήθηκαν με τη συνδρομή ποσοτικών και ποιοτικών μεθοδολογιών. Στο τρίτο μέρος, αποτελούμενο από τρία σύντομα κεφάλαια, γίνεται μια συνολική σύνοψη των κυριότερων συμπερασμάτων της έρευνας και βάσει αυτών προτείνονται περαιτέρω ερευνητικές προοπτικές για τη μελέτηειδικώνπροβλημάτων και επιμέρους τμημάτων ης νεολαίας στην Ελλάδα, καθώς και προτάσεις προς τη ΓΓΝΓ για βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών της. Εκτός από το ερωτηματολόγιο της δειγματοληπτικής έρευνας, η παρούσα τελική έκθεση συνοδεύεται από παραρτήματα στατιστικών στοιχείων και πλήρη απομαγνητοφωνημένα κείμενα από τις προφορικές ημι-δομημένες συνεντεύξεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ & ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Στην χώρα μας σπανίζουν οι μεγάλης κλίμακας, πανελλαδικού χαρακτήρα, κοινωνικές και πολιτικές έρευνες για την ελληνική νεολαία. Η πρώτη εμπεριστατωμένη μελέτη έγινε από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) το 1983 με θέμα Έρευνα Νέων: Διάθεση Χρόνου, Διαπροσωπικές Σχέσεις και δημοσιεύθηκε δύο χρόνια αργότερα.1Την ίδια χρονιά δημοσιεύθηκε έρευνα της Ιωάννας Λαμπίρη- Δημάκη με θέμα τις αξίες και τις κοινωνικές αντιλήψεις των φοιτητών τηςΝομικής Σχολής.2 Με βάση τα στοιχεία της έρευνας του ΕΚΚΕ του 1983, ο Γιάννης Μυριζάκης δημοσίευσε μια σειρά δευτερογενών αναλύσεων σχετικά με τις ψυχαγωγικές και αθλητικές δραστηριότητες της ελληνικής νεολαίας.3
Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 έγιναν δύο πανελλαδικές έρευνες νεολαίας από το Ινστιτούτο V.PRC για λογαριασμό της ΓΓΝΓ (1997 & 1999)4 και μία έρευνα για τη νεολαία του Νομού Θεσσαλονίκης από το ΕΚΚΕ για λογαριασμό της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης (1994).5 To 1997 πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και μία ειδικότερη έρευνα που αφορούσε την πολιτική κουλτούρα και τις κοινωνικές αξίες των φοιτητών της Αθήνας.6 Επίσης, το1999 πραγματοποιήθηκε
1 Χ. Κελπερής, Α. Μουρίκη, Γ. Μυριζάκης, Θ. Παραδέλλης, Ο. Γαρδίκη, Α. Τεπέρογλου, «Νέοι: Διάθεση χρόνου, διαπροσωπικές σχέσεις», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 57, 1985, σελ. 83-144.
2 Ι. Λαμπίρη-Δημάκη, Η ελληνική κοινωνία στην φοιτητική συνείδηση, Οδυσσέας, Αθήνα, 1983. Πρβλ. και την ψυχολογική έρευνα σε αντιπροσωπευτικό δείγμα φοιτητών της Αθήνας που έγινε το 1986 από τον Δ. Γεώργα, «Οι οικογενειακές αξίες των φοιτητών», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ. 61, 1986, σελ. 3-
29. Ειδικά για τους φοιτητές, που αποτελούν ξεχωριστό τμήμα της νεολαίας, είχε προηγηθεί η έρευνα της Anderson βασισμένη σε στοιχεία του τέλους της δεκαετίας του ’70 (L. R. Anderson, Προσωπικότητα και στάσεις των φοιτητών των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ΕΚΚΕ, Αθήνα, 1980).
3 Γ. Μυριζάκης, Ελεύθερος Χρόνος των Νέων. Ψυχαγωγικές και Αθλητικές Δραστηριότητες, ΕΚΚΕ, Αθήνα, 1997.
4 ΓΓΝΓ/ Ινστιτούτο V.PRC, Οι νέοι του καιρού μας. Αξίες, στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής νεολαίας
(1997-1999), Παπαζήσης, Αθήνα, 2000.
5 ΕΚΚΕ/Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης, Η ταυτότητα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι ανάγκες της νεολαίας στο νομό Θεσσαλονίκης, ΕΚΚΕ, Αθήνα, 1999.
6 Ν. Δεμερτζής & Α. Αρμενάκης, «Η πολιτική κουλτούρα και τα μέσα επικοινωνίας. Η περίπτωση των φοιτητών της Αθήνας», Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τχ. 16, 2000, σελ. 34-71. Στους φοιτητές ως «ενεργή μειονότητα» που εξεγέρθηκαν στο Πολυτεχνείο το Νοέμβριο του 1973 επικεντρώθηκαν εκείνη την περίοδο και δύο άλλες έρευνες. Βλ.σχετικά Ά. Μαντόγλου, Η εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η συγκρουσιακή σχέση ατόμου και κοινωνίας, Οδυσσέας, Αθήνα, 1995, και Α. Μαντόγλου και Κ. Χαραλάμπους, «Πολιτική εξουσία και κοινωνική επιρροή», Ελληνική ΕπιθεώρησηΠολιτικής Επιστήμης, τχ. 11, 1998, σελ. 54-98.
από το Ινστιτούτο Πολιτικής Κοινωνιολογίας του ΕΚΚΕ για λογαριασμό του Υπουργείου Παιδείας έρευνα με θέμα «Έθνος και Δημοκρατία στην Ελληνική Εκπαίδευση» που αφορούσε το μαθητικό πληθυσμό της Γ’ Γυμνασίου και της Γ’ Λυκείου.7
Στην τρέχουσα δεκαετία έχουν μέχρι στιγμής διεξαχθεί δύο κοινωνικές έρευνες, αμφότερες για λογαριασμό της ΓΓΝΓ. Η πρώτη το 2003 με θέμα την ελληνική νεολαία από το Εργαστήριο Κοινωνικής και Πολιτισμικής Ψηφιακής Τεκμηρίωσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου8 και η δεύτερη από το Ανοικτό Πανεπιστήμιο.9 Η παρούσα έρευνα σχεδιάστηκε έτσι ώστε, αφενός, να αξιοποιηθούν, σε μια συγκριτική προοπτική, τα αποτελέσματα προηγούμενων ερευνητικώνπρογραμμάτων και, αφετέρου, να δοκιμαστούν εναλλακτικές μεθοδολογικές, θεωρητικές και ερμηνευτικές προτάσεις – π.χ. υπό τη μορφή δεικτών και μεταβλητών – που δεν έχουν άλλοτε εφαρμοσθεί στην κοινωνική έρευνα της ελληνικής νεολαίας.
Στις πρόσφατες διεθνείς έρευνες σχετικά με τη νεολαία συμπεριλαμβάνονται: α) Η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου «Young Europeans in 2001» που αφορούσε νέους ηλικίας 15 έως 24 ετών.10 Η εν λόγω έρευνα αφορούσε τη συμμετοχή των νέων στην κοινωνική ζωή, την καθημερινότητά τους, τους προβληματισμούς τους για την ανεργία και την απασχόληση, καθώς και την αντίληψή τους για την Ευρωπαϊκή Ένωση. β) Η έρευνα της International Association for the Evaluation ofEducationalAchievement (IEA) με θέμα
«Citizenship and Education in Twenty-eight Countries» που διεξήχθη το 1999 και δημοσιεύθηκε το 2001 και αφορούσε τις προδιαθέσεις νέων 14 ετών (των Ελλήνων συμπεριλαμβανομένων) απέναντι στην πολιτική και τη δημόσια ζωή. γ) Η συνθετική εργασία των Shisholm και Chovacheva του 2002, στην οποία ενσωματώνονται και
7 Βλ. σχετικά Ελευθεροτυπία, 7/12/2000, σελ. 46-47.
8 Εργαστήριο Κοινωνικής και Πολιτισμικής Ψηφιακής Τεκμηρίωσης Πανεπιστημίου Αιγαίου, Η νεολαία στην Ελλάδα του 2003, Αθήνα, 2003 (αδημοσίευτη έρευνα με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Σ. Χτούρη).
9 Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Διερεύνηση τάσεων ελληνικής νεολαίας, Αθήνα, 2003 (αδημοσίευτη έρευνα με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Β. Κουλαϊδή). Στην έρευνα αυτή χρησιμοποιήθηκε δείγμα 799 ατόμων στο οποίο περιλαμβάνονται μαθητές λυκείου, σπουδαστές ΙΕΚ, φοιτητές ΤΕΙ και ΑΕΙ καθώς και εργαζόμενοι νέοι.
10 Βλ. Eurobarometer, Νο. 151, «Young Europeans in 2001», 2001. Η έρευνα αυτή στηρίχθηκε σε προηγούμενες μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 1997, του 1990, του 1987 και του 1982.
σχολιάζονται, αφενός μεν, ποικίλες έρευνες σχετικά με τη νεολαία, αφετέρου δε αναλύονται και οι στάσεις των νέων των υπό ένταξη, τότε, χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σχετικά με την πολιτική, την κοινωνική συμμετοχή, την ΕΕ και το έθνος.11 Όπου στάθηκε δυνατόν τα αποτελέσματα της ανά χείρας έρευνας συσχετίσθηκαν με τις διεθνείς αυτές έρευνες έτσι ώστε να ερμηνευθούν στο ευρύτερο ευρωπαϊκό τους πλαίσιο και να συμβάλλουν στη σύνθεση ενόςαξιόπιστου πανευρωπαϊκού προφίλ της νέας γενιάς.
11 L. Shisholm & S. Chovacheva, Exploring the European Youth Mosaic. The Social Situation of Young People in Europe, Council of Europe Publishing, Στρασβούργο, 2002.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Η ΝΕΟΛΑΙΑ ΩΣ ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Εισαγωγή
Σε κάθε εποχή και κοινωνία οι νέοι συνδέονται με τη βιολογική περίοδο μετάβασης από την παιδικότητα στην ενήλικη ζωή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ψυχολογικές και κοινωνικές διαδικασίες της μετάβασης η οποία εκλαμβάνεται, συνήθως, με όρους διαφοροποίησης και αντίθεσης της νέας γενιάς προς τις παλαιότερες. Από τον Αριστοτέλη12 μέχρι και τις μέρες μας, ο νεανικός πληθυσμός φαίνεται να χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα οικουμενικά γνωρίσματα και εγγενείς διαθέσεις (όπως αυτές της αστάθειας, του αυθορμητισμού, της άγνοιας, του πειραματισμού, του ναρκισσισμού, κ.ά.). Υπό αυτή την οπτική, η νεανική ιδιοσυγκρασία μεταπλάθεται από διαδικασίες και θεσμούς κοινωνικοποίησης με σκοπό την κοινωνική ένταξη των νέων μέσα από την επικείμενη ανάληψη ενεργών ρόλων και ουσιαστικών δεσμεύσεων. Με αυτή την έννοια σε κάθε ιστορική περίοδο, η διαμόρφωση της κοινωνικής ταυτότητας των νέων αποτελείζωτικό στοιχείο για τη συνέχεια και την ανανέωση της κοινωνίας στη ροή του χρόνου.
Ωστόσο, παράλληλα με αυτά τα διαχρονικά γνωρίσματα, διακρίνουμε ότι τα ηλικιακά όρια, οι συλλογικές εκφράσεις και ο τρόπος συσχέτισης του νεανικού πληθυσμού με το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο παρουσιάζονται ιδιαίτερα διαφοροποιημένα στις πρωτόγονες κοινωνίες, στην αρχαιότητα, στο μεσαίωνα και στις βιομηχανικές κοινωνίες. Με άλλα λόγια η διαμόρφωση της νεανικής ταυτότητας σε αλληλενέργεια με τους πρωτογενείς, δευτερογενείς αλλά και τριτογενείς φορείς κοινωνικοποίησης (π.χ. οικογένεια, εκπαίδευση, εργασία αντίστοιχα) συνιστά ιστορικό φαινόμενο που συνδέεται με συγκεκριμένες κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές διεργασίες. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι κατά τον μεσαίωνα το πέρασμα στην ενηλικίωση συνδέεται με μια χρονικά μη προκαθορισμένη περίοδο η οποία εξαρτάται από συγγενικές, επαγγελματικές και άλλες βαθμίδες κοινωνικής ιεράρχησης. Στις νεωτερικές κοινωνίεςο νεανικός πληθυσμός αποτελεί μια σαφέστερα χωρο-
12 Βλ. ενδεικτικά Αριστοτέλης, Ρητορική, Ι. & Π. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα, 1940, σελ. 242-246.
χρονοθετημένη κοινωνική ζώνη, πράγμα που συνδέεται με την αναπαραγωγή αλλά και τις μεταβολές σε πρότυπα και πρακτικές που αφορούν κυρίως στην ηλικία, στην εκπαίδευση, στο φύλο, στην κοινωνική τάξη, στην εθνική/εθνοτική συνείδηση, στην εργασία, στον τρόπο ζωής (lifestyle).
Οι τρεις όψεις της νεολαίας στη νεώτερη εποχή
Στο πλαίσιο της ανάπτυξης των νεωτερικών κοινωνιών και ιδιαίτερα κατά τους δύο τελευταίους αιώνες, διακρίνουμε τρεις συνθήκες δυναμικής αλληλενέργειας του νεανικού πληθυσμού με το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Στη νεωτερική συνθήκη εισάγεται και καθιερώνεται η έννοια «νεολαία» ως ιδιαίτερη ηλικιακή και κοινωνική κατηγορία. Φορέας κοινωνικής αλλαγής και προόδου αφενός, παρέκκλισης και ανομίας αφετέρου, η νεολαία συνδέεται με την ανάπτυξη ενός οργανωμένουθεσμικού πλαισίου εκπαίδευσης, επιτήρησης και παροχών στο πλαίσιο ανάπτυξης της βιομηχανικής κοινωνίας.
Στη μετανεωτερική συνθήκη αναπτύσσονται συλλογικές και ατομικές ζώνες αυτοέκφρασης του νεανικού πληθυσμού μέσα κυρίως από την κατανάλωση, τη διασκέδαση, τα ΜΜΕ και τις πολιτιστικές τεχνολογίες. Οι «αυτόνομες» αυτές ζώνες πολιτισμικών προτύπων και πρακτικών παρακάμπτουν, αμφισβητούν ή μεταλλάσσουν το αξιακό και πραξεολογικό πλαίσιο των παραδοσιακών φορέων κοινωνικοποίησης της νεολαίας.
Τέλος, στη συνθήκη της διακινδύνευσης αναπτύσσονται ποικίλα εξατομικευμένα πρότυπα τόσο της ενήλικης όσο και της νεανικής ζωής. Η απουσία ενός εδραίου κέντρου κοινωνικής οργάνωσης δυσχεραίνει την ευκρινή διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου παροντικής δράσης και μελλοντικών προσδοκιών.
Η νεωτερική συνθήκη
Η νεωτερική συνθήκη συνδέεται με την προσπάθεια επακριβούς καθορισμού των αξιακών προτύπων και της θεσμοθέτησης των κοινωνικών μηχανισμών για τη μετάβαση από την «αθώα» ή «ατίθαση» παιδικότητα στην ώριμη, μετρημένη καιπαραγωγική ενηλικίωση σύμφωνα με τις ανάγκες της αναπτυσσόμενης βιομηχανικής κοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό εισάγεται η έννοια «νεολαία» η οποία
αρχικά, στις αρχές του 19ου αιώνα, αναφέρεται στους φοιτητές, μια μικρή τότε ομάδα του νεανικού πληθυσμού η οποία ενσαρκώνει τα ιδανικά του Διαφωτισμού περί ατομικής εξέλιξης, χειραφέτησης και κοινωνικής προόδου. Η νεολαία συνδέεται με δευτερογενείς φορείς κοινωνικοποίησης αναφορικά κυρίως με την ανάπτυξη της γνώσης αλλά και την ιδεολογική συγκρότηση και αναπαραγωγή του έθνους-κράτους.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, η έννοια «νεολαία» διευρύνεται συμπεριλαμβάνοντας και το νεανικό πληθυσμό της εργατικής τάξης. Στο πλαίσιο αυτό τονίζεται η νεανική ροπή προς την παρέκκλιση και δημιουργούνται θεσμοί με στόχο τη συμμόρφωση, την πειθαρχία και την καταστολή. Σε κάθε περίπτωση, η κοινωνική γένεση της νεολαίας εκφράζει την εμφάνιση μιας διαφοροποιημένης ηλικιακής- κοινωνικής κατηγορίας και την ανάλογη ανάπτυξη ειδικών πρακτικών και θεσμών κοινωνικοποίησης. Οι νέοι λοιπόν πιστεύεται ότι φέρουν το «πνεύμα των καιρών» (Zeitgeist), μια ιδιότητα που οδηγεί στην εξιδανίκευση και ταυτόχρονα στη
«δαιμονοποίησή» τους.
Στη νεωτερική συνθήκη αναδεικνύεται ως κρίσιμο ζήτημα η συμβολή της νεολαίας στη σταθερότητα και συνέχεια της κοινωνικής οργάνωσης. Προς αυτή την κατεύθυνση η λειτουργιστική προσέγγιση13 εστιάζει στην ομαλή ενσωμάτωση του νεανικού πληθυσμού σε ένα εύρυθμο και ορθοδιατεταγμένο κοινωνικό σύστημα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ασταθή και ανασφαλή χαρακτήρα της νεολαίας ο οποίος οφείλεται στο μεταβατικό κοινωνικό ρόλο της και επιτείνεται στιςδιαφοροποιημένες κοινωνίες από τη συχνή διάσταση μεταξύ πρωτογενών και δευτερογενών φορέων κοινωνικοποίησης. Οι ομάδες συνομήλικων, η νεανική παρέκκλιση, η εκπαίδευση και ο ελεύθερος χρόνος αναδεικνύονται σε κύριους ερευνητικούς τομείς. Στο πλαίσιο αυτό καταγράφονται και αναλύονται, με τη συνδρομή της αναπτυξιακής ψυχολογίας και της εγκληματολογίας, οι αξίες, οι αντιλήψεις και οι συμπεριφορές του νεανικού πληθυσμού με σκοπό τον εντοπισμό των αδυναμιών του και, συνακόλουθα, τον καλύτερο σχεδιασμό της ομαλότερης δυνατής κοινωνικής ένταξής του.
Εν αντιθέσει προς αυτήν τη γενικότερη θεώρηση για την «αδύναμη» και δυνάμει μη-ομαλή αλλά κατά τα άλλα καλοπροαίρετη νεολαία, ο Mannheim14 αναλύει την
13 Βλ. ενδεικτικά T. Parsons, The Social System, Free Press, Νέα Υόρκη, 1951/1964.
14 Κ. Mannheim, Essays on the Sociology of Knowledge, Routledge & Kegan Paul, Λονδίνο, 1952.
ιδιαίτερη κοινωνική ταυτότητα του νεανικού πληθυσμού στο πλαίσιο μιας περισσότερο δυναμικής σχέσης με άλλες ηλικιακές-κοινωνικές κατηγορίες. Έτσι, αναγνωρίζει τη γενιά (generation) ως το κοινό βιολογικό ρυθμό της ανθρώπινης ύπαρξης ο οποίος όμως αποκτά ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση όταν συνδέεται και αναπτύσσει κοινά βιώματα, εμπειρίες και αντιλήψεις. Η νεολαία αποκτά κοινό σημείο αναφοράς ως «γενεαλογική μονάδα» (generational unit) και μέσω αυτού ορίζεται η «θέση» και οι σχέσεις της με τις άλλες ομάδες στον κοινωνικό χωρο-χρόνο. Οι νέοι είναι κοντύτερα στα τρέχοντα ζητήματα διότι ως γενιά έρχονται σε «φρέσκια επαφή» με τη συσσωρευμένη κοινωνική γνώση με αποτέλεσμα την ανανέωσή της, αλλά και την απώλεια μέρους της. Η αποδοχή, η απώλεια και η ανανέωση της κοινωνικής γνώσης είναι σημαντικές για τον Mannheim διότι ορίζουν τις παραμέτρους κοινωνικής συνέχειας. Με αυτή την έννοια οι νέοι δεν είναι εγγενώς προοδευτικοί ή συντηρητικοί, κομφορμιστές ή παρεκκλίνοντες. Ο προσανατολισμός τους εξαρτάται από την κοινωνική θέση τους ως σημείο αλληλεπίδρασης με άλλες κοινωνικές-ηλικιακές ομάδες σε συγκεκριμένες ιστορικές στιγμές. Η δυναμική αυτή σχέση παρέχει τη δυνατότητα και ορίζει το βαθμό και τον τρόπο της ιδιαίτερης νεανικής έκφρασης.
Σε γενικές γραμμές, η νεωτερική συνθήκη αναπτύσσει καταρχήν την ιδέα της νεολαίας ως κοινωνικής μετάβασης στην ενηλικίωση με όρους μονογραμμικής εξελικτικής διαδικασίας. Μέσα από τη δυϊστική λογική των ασταθών/σταθερών ταυτοτήτων, ο νεανικός πληθυσμός εξιδανικεύεται ή ανάλογα στιγματίζεται. Σε κάθε περίπτωση, η νεολαία εμφανίζεται ως κοινωνικά παθητική, αδύναμη ή μη προσανατολισμένη ομάδα και με αυτή την έννοια σκοπός της κοινωνίας είναι η ενσωμάτωση και η ολοκλήρωση της νεολαίας στον ενιαίο και συνεκτικό κόσμο της ενήλικης ζωής. Καθώς όμως επιτείνεται η οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική διαφοροποίηση στις νεωτερικές κοινωνίες, η ουσιοκρατική αυτή αντίληψη για τη νεανική ταυτότητα μεταλλάσσεται. Έτσι, σταδιακά, αναγνωρίζεται ότι η νεολαία αποτελεί μια ιδιότυπη κοινωνική κατασκευή η οποία διαμορφώνεται από τη διαρκή αλληλεπίδραση του νεανικού πληθυσμού με το κοινωνικό περιβάλλον.
3.2.2. Η μετανεωτερική συνθήκη
Η ανάπτυξη της νεανικής κουλτούρας (youth culture) αποτελεί το κύριογνώρισμα της μετανεωτερικής συνθήκης. Η νεανική κουλτούρα δεν ταυτίζεται με την κουλτούρα της νεολαίας στο βαθμό που εκφράζει ένα σύστημα διαθέσεων, αξιών και πρακτικών από και για το νεανικό πληθυσμό, το οποίο διαφοροποιείται από το αντίστοιχο θεσμικό σύστημα κοινωνικοποίησης της νεολαίας. Η ανάπτυξη της νεανικής κουλτούρας είναι άρρηκτα δεμένη με την ανάπτυξη της νεανικήςαγοράς (youth market), των μέσων επικοινωνίας και των πολιτιστικών βιομηχανιών γενικότερα. Ωστόσο, η νεανική κουλτούρα δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία, έστω και ζωτική κατηγορία κοινού των παραπάνω. Η σημασία της συνδέεται με την κατανάλωση, οικειοποίηση και αναδημιουργία, τόσο συμβολική όσο και υλική, πολιτιστικών προϊόντων (π.χ. μουσική, ρούχα, gadgets, τεχνολογίες, clubs, κ.ά), οι οποίες συνδυαζόμενες με άλλα εκφραστικά μέσα (όπως γλωσσικά ιδιώματα, «γλώσσα» του σώματος) τροφοδοτούν τη δημιουργία ιδιαίτερων βιοτικών πρακτικών (στιλ, τρόπος ζωής, υποκουλτούρες). Με αυτό τον τρόπο οι νέοι δημιουργούν ιδιαίτερους ενδο- ομαδικούς κώδικες και πρακτικές επικοινωνίας, που αφενός ορίζουν κοινοτικούς δεσμούς και αφετέρου προβάλλουν την ιδιαίτερη θέση τους στο ευρύτερο κοινωνικό σύστημα. Έτσι, παρόλο που ορισμένες μελέτες θεωρούν τη νεανική κουλτούρα περισσότερο ως εμπόρευμα παρά ως κοινωνικο-πολιτισμικήπρακτική, η κατανάλωση αναδεικνύεται σε μια δυναμική διεργασία σχηματισμού της νεανικής ταυτότητας στα περιβάλλοντα της μετανεωτερικότητας και του μετα-φορντικού τρόπου παραγωγής.
Στον ευρύτερο χώρο των κοινωνικών επιστημών, οι μελέτες των σχέσεων της νεανικής κουλτούρας με τις ευρύτερες κοινωνικές διεργασίες αλλά και με ειδικότερες συναφείς αναφορές (όπως το φύλο, η τάξη, η εθνότητα) μπορούν να συστηματοποιηθούν σε τρεις τάσεις. Η πρώτη (λειτουργιστική) τάση θεωρεί το φαινόμενο της νεανικής κουλτούρας ως προσπάθεια των νέων να αναβάλλουν την ανάληψη των ευθυνών που συνεπάγεται η ενήλικη ζωή. Το γεγονός αυτό οφείλεται εν μέρει και στις υπέρμετρες προσδοκίες που εναποθέτουν οι ενήλικες στους νέους.15 Η τάση αυτή, η οποία ανακαλεί
15 Βλ. ενδεικτικά Parsons, ό. π.
το νεωτερικό πρότυπο της νεολαίας, συνδέεται επίσης και με τη θεωρητική όσο και κοινωνική κατασκευή της νεανικής παρέκκλισης. Η τελευταία εκφράζεται τόσο με τη μορφή του ηθικού πανικού (moral panic), αναφορικά κυρίως με τη χρήση ναρκωτικών, την υιοθέτηση ακραίων συμπεριφορών, τα στερεότυπα του «λαϊκού διαβόλου», όσο και με τις επιβλαβείς συνέπειες από τη χρήση των εκάστοτε νέων μέσων (media panic) στα οποία οι νέοι θεωρούνται ιδιαίτερα επιρρεπείς και ενίοτεχρησιμεύουν ως «εργαστήρια πειραματισμού».16
Εν αντιθέσει με τα παραπάνω, η δεύτερη τάση υποστηρίζει ότι η δυναμική της νεανικής κουλτούρας περιορίζεται σε συμβολικές «τελετουργικές» κινήσεις παρά στην ουσιαστική αντιμετώπιση των πραγματικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι νέοι και στην αλλαγή της θέσης τους. Έτσι, υποστηρίζεται ότι παρά το θεαματικό και φαινομενικά αντιστασιακό χαρακτήρα της, η νεανική κουλτούρα αναπαράγει, συχνά με αντιφατικό τρόπο, τη γονεϊκή κουλτούρα και την ταξική προέλευσήτης,17 όπως επίσης και τις κατεστημένες έμφυλες διακρίσεις.18
Η τρίτη τάση επισημαίνει ότι η δυναμική της νεανικής κουλτούρας δεν μπορεί να κατανοηθεί επακριβώς σε σχέση με τις παραδοσιακές κοινωνικές αναφορές (όπως αυτές της τάξης, του φύλου, της εθνοτικής ταυτότητας κ.ά.). Η νεανική κουλτούρα διασχίζει κοινωνικά όρια, περιοχές και ιεραρχίες, προχωρώντας σε πρωτότυπες επιμειξίες και συλλογικότητες διαφορετικές (όπως τις «κοινότητες του συναισθήματος», τις «πρωτο- κοινότητες», τις «νεο-φυλές»).19
Γενικότερα, στο πλαίσιο της μετανεωτερικής ή/και υστερονεωτερικής κοινωνικής οργάνωσης, η ανάπτυξη της νεανικής κουλτούρας συνδέεται με ένα πλέγμα κοινωνικών αλλαγών όπως η διεύρυνση της μεσαίας τάξης, η χρονική επιμήκυνση της εκπαίδευσης, η περαιτέρω αστικοποίηση, η σχετική ή επαρκής οικονομική άνεση. Μέσα από αυτές τις συνθήκες, οι νέοι επινοούν, ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία, μια μόνιμη ζώνη αυτο-έκφρασης και αυτο-κοινωνικοποίησης, η
16 Επ’ αυτών βλ. S. Cohen, Folk Devils and Moral Panics. The Creation of Mods and Rockers, Basil Blackwell, Oξφόρδη, 1972/1987, B. Reimer, «Youth, the Media and Moral Panics», στο J. Förnas & G. Bolin, Youth Culture in Late Modernity, Sage Publications, Λονδίνο, 1995, σελ. 39-57.
17 S. Hall & T. Jefferson (επιμ.), Resistance through Rituals, Hutchinson, Λονδίνο, 1976.
18 A. McRobbie, Feminism and Youth Culture, Macmillan, Λονδίνο, 1991.
19 Βλ. αντίστοιχα D. Hebdige, «After the Masses», στο S. Hall & M. Jacques (επιμ.), New Times, Lawrence & Wishart, Λονδίνο, 1991, P. Willis, Common Culture, Open University Press, Milton Keynes, 1990, και
M. Maffesoli, The Time of the Tribes, Sage Publications, Λονδίνο, 1988/1996.
οποία συνδέεται με την ενήλικη κοινωνία περισσότερο οριζόντια και πολύτροπα παρά κάθετα και γραμμικά. Στους χώρους της νεανικής κουλτούρας οι νέοι μαθαίνουν να εκφράζουν και να διαχειρίζονται τον εαυτό τους, να πραγματεύονται τις σχέσεις με τους άλλους νέους και την ευρύτερη κοινωνία. Η εμπειρία αυτή αφενός λειτουργεί, αρκετές φορές, ως διαβατήριο γρήγορου περάσματος από τη θέση του καταναλωτή στο ρόλο του δημιουργού, παραγωγού ή διαμεσολαβητή στο πλαίσιοτων αναπτυσσόμενων πολιτιστικών βιομηχανιών. Αφετέρου, μέρος αυτής της εμπειρίας επιβιώνει και μετά την ενηλικίωση των νέων και συμβάλλει στον τρόπο άσκησης των ενήλικων ρόλων τους (στην εργασία, στην οικογένεια, στην κοινωνική ζωή). Γενικότερα, η νεανική κουλτούρα σε συνέργια με τη δημοφιλή κουλτούρα (popular culture), την κατανάλωση και τα μέσα επικοινωνίας, λειτουργεί ως πλατφόρμα διάχυσης νεανικών προτύπων και διασάλευσης των πρότερα επακριβώς καθορισμένων ηλικιακών ορίων, ταυτοτήτων και πρακτικών. Η νεανική κουλτούρα συγκεντρώνει σημαντικό πολιτισμικό κεφάλαιο (cultural capital) στην εποχή της «αισθητικοποίησης» της καθημερινότητας και της «πολιτισμοποίησης» όλων των πλευρών της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.20 Μέσα σε αυτές τις συνθήκες αναβαθμίζεται τόσο η ορατότητα όσο και η κοινωνική θέση του νεανικού πληθυσμού.
Читать далее:



Греческий Культурный Центр в Москве
Наш адрес: Москва, Алтуфьевское шоссе, д. 44; Тлф.: +7 (495) 7084809. Все контакты
Карта сайта